Levrek Havyar Dökme Zamanı

Ülkemiz denizlerinde Levrek ne zaman havyar tutmaya başlar?
Havyarını ne zaman döker?
Nereye döker?
Nasıl döker?

Elimizde efsaneler ve kulaktan dolma bilgiler dışında veriler olmadığı için
ustalardan,eskilerden,kulakları kesiklerden-kesilmediklerden duyduklarımızla
bilgi diyemeyeceğimiz kırıntılarla,tecrübelerini anlatanlardan dinlediğimiz rivayetlerle
levreğin üremesi üzerine konuşur,tartışırız amatörce.Masal anlatır dururuz.Bilimin henüz süzgecine,kevgirine
dahi girmemiş bir konuyu,levreğin üremesi konusunu amatörce,avcısının gözünden ve izinden tartışmaya çalışacağım. 

Levrek Havyar dökme Zamanı
Levrek Havyar dökme Zamanı

Levrek avlayan tüm amatörlerin zaman zaman gündemini işgal eder 
ve hararetli tartışmaların konusu olur levreğin yumurtaya ve üremeye dair
davranışları,zamanı,dönemi,ayı.Ülkemiz sularındaki levreklerin doğal ortamlarındaki
üreme davranışlarıyla ilgili bilimsel çalışmalar henüz yapılmış değildir.
Yapılan çalışmalar da levreğin kültür balıkçılığıyla ilgili doğal olmayan ortamlardaki
verilerini içermektedir.Dünya denizlerinde yapılan çalışmaların ise Akdeniz,İngiltere ve İrlanda 
denizlerindeki levreğin üreme ve yumurtlama dönemleriyle ilgili verileri içerdiğini görürüz.
Akdeniz’de yaşayan levreklerin üreme ve yumurtlama faaliyetlerini aralık ve mart aylarında
yaptıklarını bildiğimize göre hareket noktamız da burası olacaktır.İngiltere’de nisan-mayıs;
daha da kuzeye çıkıldıkça İrlanda’da temmuz ayına kadar uzadığını görürüz levreğin 
üreme ve yumurtlama döneminin.Yumurtlama ve üremenin levreğin yaşadığı deniz sularının
ısısı ile yakından ilgili olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.Biyolojik ve hidrolojik anlamda geçiş 

Levrek Havyar dökme Zamanı
Levrek Havyar dökme Zamanı

denizi özelliği gösteren Ege’de ve Marmara’da mayıs-haziran-temmuz aylarının levreğin havyarını dökme 
dönemi olduğunu iddia edebiliriz.Ege ve Marmara denizlerine göre daha soğuk ve farklı biyolojik
özellikler gösteren Karadenizde ise bu dönemin ağustos hatta eylül ayına kadar uzadığını izlenim,gözlem
ve deneyimlerini dinleğim yazımın başında da belittiğim eskiler ve ustalardan söyleyebilirim.Hatta levreğin
Karadeniz’de havyar dökmediğini iddia edebilim.

Levreğin havyarlanmaya başladığı sonbaharda,eylül-ekim-kasım aylarında,bolca av vermesini
iştaha gelen annelerin havyarlarını büyütmek,olgunluğa eriştirmek için duydukları enerji ihtiyacını
karşılama güdüsüne bağlıyorum.Aslında sorsanız,levrek ne zaman havyarsız,diye.Kısa bir dönem 
dışında yıl boyunca yakalanan bütün dişilerin havyarlı olduğunu görürsünüz.Hele ki şimdi,bu dönemde
tabiat ananın doğum sancılarını tüm çocuklarında gödüğümüz güzelim bahar mevsiminde bütün

Levrek Havyar dökme Zamanı
Levrek Havyar dökme Zamanı

dişi bireylerin havyarını dökmek üzere olduğunu,dişi bireylerin karnındaki tüplerin
herkesin bildiği havyarın altın renginde olduğunu görürsünüz.Tüplerini,havyarını,yumurtasını 
her döneminde incelediğim dişi bireylerin yumurtalarının bahara doğru gerçek havyar renginde olduğunu görürsünüz.
Çanakkale ve İzmit’te sonbaharda yakalanan tüm dişi bireylerin yeni havyar yapmaya başladığını olgunlaşmamış,
beyaz renkte olan karnındaki tüplerinden anlamak mümkündür.
Aralık-ocak aylarında yakalanan dişi levreklerin havyarlı çıkması
havyarların olgunlaştığı;dökülme,döllenme aşamasına geldiği sonucunu da doğurmuyor.
Bütün bunların iddialardan öte deneyim ve bilgiler olmadığını
bilimin verilerinin aydınlığa kavuşturacağı muhakkak.
Bitmek bilmeyen bu tartışmanın ve zihnimizdeki soru işaretlerinin karanlıktan kurtulması 
için yapılacak çalışmaları da merakla bekliyorum.

Nereye ve nasıl döker mevzusu ise buradki hemen hemen tüm amatörlerin aşina olduğu
bir konudur.Kumlu,çamurlu,eriştelik,kırmalık sığ sularda ve tabii ki dere ağızlarında ve hatta içlerinde,dalyanlarda ve
lagünlerde üreme ve yumurtlama faaliyetlerini gerçekleştirir.Yaz aylarında çok sığ sularda deniz gözlükleriyle
gözlem yapma fırsatı bulursanız biraz sabır ve dikkatle parmak kadar levrek yavrularını rahatlıkla gözlemleyebilirsiniz.

Levrek Havyar dökme Zamanı
Levrek Havyar dökme Zamanı

Levreğin en güzel dönemidir bence bu dönem.Üzerlerindeki siyah noktacıklarıyla oldukça sevimli ve meraklıdırlar.
Yaz aylarında kuruyan ve denizle bağlantısı kesilen derelerde bolca ispendek ve daha küçük boylardaki 
yavru levrekleri gözlemleme fırsatı bulabilirsiniz.Bu da levreğin fısatını bulursa tatlısularda ürediğinin 
önemli bir göstergesi.
Levreğin bahar başında av vermesini üreme dönemindeki bireylerin kıyılamasına ve içgüdülerine
bağlıyorum.Dişi levreklerin erkeklerle halvete girdiği bahar başı levrek avının kısa ve sezon döneminde
göre daha çılgınca av verdiği bir dönem;fakat bu kısa periyodu yakalamak ustalık ve tecrübe istiyor.

Yazımda yazdıklarımın hepsi üzerine ülkemizde bilimsel bir çalışma yapılana kadar ispatlanmamış
bir tez ve iddiadan öteye gidemeyecektir.Tartışmaya bilgi ve tecrübeleriyle renk katacak arkadaşlara şimdiden
teşekkür ediyorum.

1 Yorum

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here